“Golden Card” và Tương lai Chương trình Đầu tư Định cư EB-5

1. Thẩm quyền Ban hành “Golden Card”: Tổng thống Hoa Kỳ không có thẩm quyền đơn phương để thiết lập một chương trình thị thực định cư mới như “Golden Card”. Việc này yêu cầu phải có một đạo luật mới, được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua theo đúng quy trình lập pháp.
2. Khả năng Chấm dứt Chương trình EB-5: Tổng thống không thể đơn phương chấm dứt chương trình EB-5, vốn được hình thành và điều chỉnh bởi luật pháp. Mọi quyết định đóng cửa hoàn toàn hoặc thay đổi căn bản chương trình đều phải thông qua hành động lập pháp của Quốc hội. Lưu ý rằng, cấu phần Trung tâm Vùng (Regional Center) của EB-5 hiện đã được gia hạn hiệu lực đến ngày 30 tháng 9 năm 2027, theo Đạo luật Cải cách và Liêm chính EB-5 năm 2022 (RIA 2022).
3. Tác động đối với Nhà đầu tư EB-5:
   • Nhà đầu tư đã nộp hồ sơ: Các nhà đầu tư đã nộp đơn I-526 hoặc I-526E, đặc biệt là trước ngày 30 tháng 9 năm 2026, được bảo vệ bởi các điều khoản bảo lưu quyền lợi (grandfathering) trong đạo luật RIA 2022. Hồ sơ của họ dự kiến sẽ tiếp tục được thụ lý và xét duyệt theo các quy định có hiệu lực tại thời điểm nộp đơn.
   • Nhà đầu tư dự định nộp hồ sơ: Nhóm nhà đầu tư này đối mặt với tình trạng pháp lý bất định hơn. Khuyến nghị nên xúc tiến việc nộp hồ sơ EB-5 theo các quy định hiện hành (với mức đầu tư 800.000 USD hoặc 1,05 triệu USD) càng sớm càng tốt để tối đa hóa khả năng được hưởng lợi từ các quy định cũ trước khi có bất kỳ thay đổi nào được ban hành.
4. Hiện trạng Đề xuất “Golden Card”: Tại thời điểm hiện tại, “Golden Card” mới chỉ là một ý tưởng hoặc định hướng chính sách, chưa có dự luật chính thức nào được trình lên Quốc hội. Việc triển khai ý tưởng này sẽ phải trải qua một quy trình lập pháp phức tạp và có thể vấp phải những tranh luận pháp lý nếu có nỗ lực thực hiện thông qua các biện pháp hành pháp.
5. Ảnh hưởng tại Việt Nam: Nếu chương trình EB-5 bị chấm dứt và thay thế bằng “Golden Card” với yêu cầu vốn 5 triệu USD, cơ hội định cư Mỹ thông qua đầu tư sẽ trở nên cực kỳ hạn chế đối với phần lớn nhà đầu tư Việt Nam. Điều này có thể dẫn đến sự sụt giảm đáng kể dòng vốn đầu tư EB-5 từ Việt Nam và thúc đẩy các nhà đầu tư tìm kiếm những chương trình thay thế ở các quốc gia khác.

• Phân định Thẩm quyền Lập pháp: Hiến pháp Hoa Kỳ quy định rõ ràng rằng thẩm quyền tối cao trong việc thiết lập các quy tắc và luật lệ về nhập cư và quốc tịch thuộc về Quốc hội Hoa Kỳ (bao gồm Hạ viện và Thượng viện).
• Giới hạn Quyền Hành pháp của Tổng thống: Mặc dù Tổng thống có vai trò quan trọng trong việc đề xuất chính sách và điều hành việc thực thi pháp luật, Tổng thống không thể tự mình tạo ra một chương trình thị thực hoàn toàn mới thông qua sắc lệnh hành pháp (Executive Order) nếu chương trình đó không được xây dựng dựa trên thẩm quyền đã được Quốc hội trao cho trước đó. Sắc lệnh hành pháp chủ yếu được sử dụng để chỉ đạo việc thực thi các đạo luật hiện hành.
• Quy trình Lập pháp Bắt buộc: Để một chương trình như “Golden Card” trở thành hiện thực, cần phải tuân thủ một quy trình lập pháp nghiêm ngặt, bao gồm các bước chính sau:
  • Soạn thảo và Trình Dự luật: Chính quyền hoặc một thành viên Quốc hội phải soạn thảo và trình một dự luật, trong đó quy định chi tiết các yếu tố của chương trình mới (ví dụ: mức đầu tư, yêu cầu tạo việc làm, tiêu chuẩn nguồn vốn, quy trình xét duyệt, hạn ngạch thị thực…).
  • Xem xét tại các Ủy ban: Dự luật sẽ được chuyển đến các ủy ban chuyên môn có liên quan (thường là Ủy ban Tư pháp) tại cả Hạ viện và Thượng viện để thảo luận, chỉnh sửa và bỏ phiếu thông qua cấp ủy ban.
  • Thông qua tại Hạ viện và Thượng viện: Dự luật cần nhận được sự chấp thuận của đa số thành viên tại cả hai viện của Quốc hội. Đây là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự đồng thuận và có thể mất nhiều thời gian.
  • Hòa giải Lưỡng viện (nếu cần): Trong trường hợp Hạ viện và Thượng viện thông qua các phiên bản dự luật khác nhau, một ủy ban hòa giải sẽ được thành lập để thống nhất nội dung cuối cùng.
  • Tổng thống Ký ban hành: Sau khi được cả hai viện phê chuẩn, dự luật sẽ được trình lên Tổng thống. Chữ ký của Tổng thống sẽ chính thức ban hành dự luật thành luật. Tổng thống cũng có quyền phủ quyết dự luật, tuy nhiên Quốc hội có thể vượt qua quyền phủ quyết này nếu đạt đủ 2/3 số phiếu ủng hộ tại mỗi viện.
• Ban hành quy định thực thi: Sau khi luật được ban hành, các cơ quan hành pháp liên quan, chủ yếu là Bộ An ninh Nội địa (DHS) và Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS), sẽ có trách nhiệm xây dựng và công bố các quy định chi tiết để hướng dẫn việc triển khai luật. Quá trình này phải tuân thủ các yêu cầu của Đạo luật Thủ tục Hành chính (APA), bao gồm cả việc lấy ý kiến công chúng.
• Kết luận về “Golden Card”: Việc thiết lập chương trình “Golden Card” đòi hỏi một nỗ lực lập pháp toàn diện và sự chấp thuận của Quốc hội, chứ không phải là một quyết định có thể được đưa ra đơn phương bởi nhánh hành pháp.

• Nền tảng Pháp lý của EB-5: Chương trình EB-5 ra đời từ năm 1990, được Quốc hội Hoa Kỳ chính thức thiết lập thông qua Đạo luật Di trú và Quốc tịch (INA), với mục tiêu thúc đẩy kinh tế và tạo việc làm thông qua đầu tư nước ngoài.
• Giới hạn thẩm quyền của Tổng thống: Tương tự như việc tạo ra chương trình mới, Tổng thống không có thẩm quyền đơn phương chấm dứt chương trình EB-5, bởi đây là một chương trình được luật định.
• Quy trình chấm dứt hợp pháp:
  • Hành động Lập pháp của Quốc hội: Phương thức duy nhất để chấm dứt hoàn toàn chương trình EB-5 là Quốc hội phải thông qua một đạo luật mới nhằm sửa đổi hoặc bãi bỏ các điều khoản cụ thể liên quan đến EB-5 trong Đạo luật Di trú và Quốc tịch. Quy trình lập pháp này cũng phức tạp tương tự như quy trình tạo ra luật mới.
  • Tổng thống Ký ban hành Luật: Đạo luật bãi bỏ chương trình EB-5, sau khi được Quốc hội thông qua, cần có chữ ký phê chuẩn của Tổng thống để chính thức có hiệu lực.
• Tính chất của chương trình Trung tâm Vùng (Regional Center – RC):
  • Phần lớn hoạt động đầu tư EB-5 hiện nay được thực hiện thông qua các Trung tâm Vùng. Chương trình này có tính chất định kỳ và cần được Quốc hội gia hạn.
  • Theo Đạo luật Cải cách và Liêm chính EB-5 năm 2022 (RIA 2022), chương trình Trung tâm Vùng đã được tái ủy quyền và cải cách, với hiệu lực kéo dài đến ngày 30 tháng 9 năm 2027. Việc chấm dứt chương trình này trước thời hạn nói trên cũng đòi hỏi phải có hành động lập pháp từ Quốc hội.
  • Nếu Quốc hội không tiếp tục gia hạn sau năm 2027, chương trình Trung tâm Vùng sẽ tự động tạm dừng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng cấu phần Đầu tư Trực tiếp (Direct EB-5) của chương trình được xem là vĩnh viễn và chỉ có thể bị loại bỏ thông qua một đạo luật mới.
• Các biện pháp Hành pháp hạn chế:
  • Tổng thống có thể sử dụng một số thẩm quyền nhất định để tạm thời đình chỉ việc cấp thị thực trong một số trường hợp đặc biệt (ví dụ: lý do an ninh quốc gia), nhưng đây không phải là biện pháp để chấm dứt vĩnh viễn chương trình.
  • Chính quyền cũng có thể ban hành các quy định mới (tuân thủ Đạo luật Thủ tục Hành chính) làm thay đổi đáng kể cách thức vận hành của chương trình (ví dụ: tăng yêu cầu về mức đầu tư tối thiểu, thay đổi định nghĩa Khu vực Việc làm Mục tiêu – TEA, thắt chặt quy trình chứng minh nguồn vốn…). Những thay đổi này có thể làm chương trình trở nên kém hấp dẫn hoặc khó khăn hơn, nhưng về mặt pháp lý, chúng không đồng nghĩa với việc “đóng cửa” chương trình.
• Kết luận về việc đóng cửa EB-5: Việc chấm dứt hoàn toàn chương trình EB-5 là thẩm quyền của Quốc hội thông qua hành động lập pháp.

1. Đối với nhà đầu tư ĐÃ NỘP hồ sơ:

• Mức độ an tâm: Tương đối cao.
• Cơ sở pháp lý bảo vệ: Các nhà đầu tư đã nộp đơn I-526 hoặc I-526E, đặc biệt là những hồ sơ nộp trước ngày 30 tháng 9 năm 2026, được hưởng sự bảo vệ quan trọng từ các điều khoản “grandfathering” (bảo lưu quyền lợi) được quy định trong Đạo luật RIA 2022. Thông lệ lập pháp tại Hoa Kỳ thường có xu hướng bảo vệ quyền lợi của những người đã nộp đơn và đang trong quá trình chờ xét duyệt trước khi có sự thay đổi về luật.
• Triển vọng xử lý hồ sơ: Có cơ sở vững chắc để tin rằng hồ sơ của các nhà đầu tư này sẽ tiếp tục được USCIS thụ lý và xét duyệt dựa trên các quy tắc và yêu cầu pháp lý có hiệu lực tại thời điểm họ nộp đơn.
• Những yếu tố cần lưu ý: Mặc dù quyền lợi pháp lý cơ bản được bảo vệ, nhà đầu tư vẫn có thể đối mặt với những thay đổi về quy trình hành chính, thời gian xử lý hồ sơ kéo dài, hoặc các yêu cầu khắt khe hơn trong giai đoạn xin xóa bỏ điều kiện thường trú (đơn I-829), do những điều chỉnh về chính sách hoặc quy định của cơ quan di trú.
• Khuyến nghị: Nhà đầu tư thuộc nhóm này có thể yên tâm về cơ sở pháp lý bảo vệ hồ sơ của mình, nhưng cần tiếp tục theo dõi sát sao tiến trình xử lý và cập nhật thông tin từ USCIS và luật sư di trú.

2. Đối với nhà đầu tư CHƯA NỘP hồ sơ (đang cân nhắc hoặc có kế hoạch):

• Mức độ bất định: Cao hơn đáng kể.
• Rủi ro tiềm ẩn: Nếu trì hoãn việc nộp hồ sơ và chương trình EB-5 trải qua những thay đổi lớn hoặc bị thay thế bởi “Golden Card” 5 triệu USD, nhà đầu tư có thể bỏ lỡ cơ hội tham gia chương trình với các điều kiện hiện tại hoặc phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn nhiều về tài chính.
• Chiến lược đề xuất: Hành động khẩn trương và quyết đoán trong việc hoàn thiện và nộp hồ sơ EB-5 theo các quy định hiện hành là chiến lược hợp lý nhất. Việc nộp hồ sơ trước khi bất kỳ thay đổi pháp lý nào có hiệu lực (hoặc trước một ngày giới hạn cụ thể nếu được quy định trong luật mới) sẽ tăng tối đa khả năng hồ sơ được xét duyệt theo luật cũ.
• Tính đảm bảo: Cần nhận thức rằng không có sự đảm bảo tuyệt đối nào. Mặc dù việc áp dụng điều khoản “grandfathering” là thông lệ phổ biến, về mặt lý thuyết, Quốc hội vẫn có quyền ban hành luật mà không kèm theo điều khoản này. Tuy nhiên, kịch bản này ít khi xảy ra và có thể dẫn đến các tranh chấp pháp lý phức tạp. Mặt khác, quy trình lập pháp thường cần thời gian, có thể tạo ra một “cửa sổ cơ hội” để nhà đầu tư kịp thời nộp đơn.
• Khuyến nghị: Nhà đầu tư tiềm năng nên đánh giá nghiêm túc kế hoạch của mình, làm việc chặt chẽ với luật sư di trú và các đơn vị tư vấn để chuẩn bị hồ sơ và nộp càng sớm càng tốt nhằm đảm bảo quyền lợi theo quy định hiện hành và giảm thiểu rủi ro từ những thay đổi chính sách trong tương lai.

• Bản chất đề xuất: Các thông tin về việc Tổng thống Trump đề xuất chương trình “Golden Card” với mức đầu tư 5 triệu USD cần được xem xét trong bối cảnh đây là những ý tưởng hoặc định hướng chính sách được đưa ra thảo luận, chưa phải là một chính sách đã được luật hóa.
• Giai đoạn hiện tại: Tính đến thời điểm này, chưa có một dự luật chính thức nào về “Golden Card” được trình lên Quốc hội, cũng như chưa có bất kỳ sắc lệnh hành pháp nào liên quan được ban hành. Do đó, chưa tồn tại một khung pháp lý hay hướng dẫn chi tiết nào cho chương trình này.
• Triển vọng thực thi: Khả năng cao là việc triển khai chương trình “Golden Card” sẽ đòi hỏi sự phê chuẩn của Quốc hội thông qua quy trình lập pháp. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm áp dụng chương trình này chỉ bằng quyền lực hành pháp đều có thể đối mặt với các thách thức và tranh tụng pháp lý đáng kể.

• Vị thế của thị trường Việt Nam: Việt Nam từ lâu đã là một trong những quốc gia hàng đầu về số lượng nhà đầu tư tham gia chương trình EB-5, chiếm một tỷ lệ đáng kể trong tổng số thị thực EB-5 được cấp hàng năm. Chương trình này là một lựa chọn quan trọng cho nhiều cá nhân và gia đình Việt Nam có tiềm lực tài chính mong muốn định cư tại Hoa Kỳ.
• Phân tích tác động:
• • Đối với nhà đầu tư đã nộp hồ sơ: Như đã phân tích ở trên, nhóm nhà đầu tư này có mức độ an tâm cao nhờ các điều khoản bảo vệ pháp lý hiện hành, đặc biệt là Đạo luật RIA 2022.
  • Đối với nhà đầu tư dự định nộp hồ sơ: Nếu kịch bản EB-5 bị thay thế bởi “Golden Card” với mức đầu tư 5 triệu USD xảy ra, đây sẽ là một rào cản tài chính gần như không thể vượt qua đối với đại đa số nhà đầu tư Việt Nam. Chương trình khi đó có thể chỉ còn phù hợp với một nhóm rất nhỏ thuộc giới siêu giàu. Điều này có khả năng làm sụt giảm nghiêm trọng dòng vốn đầu tư EB-5 từ Việt Nam vào Hoa Kỳ. Đồng thời, các nhà đầu tư Việt Nam có thể sẽ tích cực tìm kiếm các lựa chọn thay thế, chẳng hạn như các chương trình đầu tư định cư tại châu Âu, Canada, Úc, hoặc các diện thị thực khác của Mỹ như E-2 (có thể thông qua việc sở hữu quốc tịch của các nước có hiệp ước như Grenada).

• Khuyến nghị dành riêng cho nhà đầu tư Việt Nam:

• • • Những nhà đầu tư đủ điều kiện và có ý định thực sự theo đuổi con đường định cư Mỹ qua EB-5 nên cân nhắc hành động ngay lập tức để nộp hồ sơ theo các quy định hiện hành.
    • Song song đó, việc nghiên cứu và chuẩn bị các phương án dự phòng (bao gồm các chương trình đầu tư định cư ở quốc gia khác hoặc các diện thị thực khác vào Mỹ) là cần thiết để chủ động ứng phó nếu chương trình EB-5 có những thay đổi bất lợi trong tương lai.

Các tuyên bố hoặc đề xuất về việc giới thiệu chương trình “Golden Card” hay chấm dứt chương trình EB-5 cần được hiểu rõ là chưa có giá trị pháp lý ràng buộc tại thời điểm này. Việc thay đổi cơ bản chính sách nhập cư đầu tư của Hoa Kỳ, dù là tạo ra chương trình mới hay bãi bỏ chương trình hiện có, đều thuộc thẩm quyền của Quốc hội và phải trải qua một quy trình lập pháp chuẩn mực. Tổng thống không thể đơn phương thực hiện những thay đổi này.

Đối với các nhà đầu tư EB-5 đã nộp hồ sơ, đặc biệt là những người được bảo vệ bởi Đạo luật RIA 2022, có cơ sở pháp lý vững chắc để duy trì sự ổn định tương đối. Tuy nhiên, đối với những nhà đầu tư tiềm năng, sự cẩn trọng và hành động kịp thời là yếu tố then chốt. Việc nộp hồ sơ sớm theo quy định hiện hành là chiến lược tốt nhất để bảo vệ quyền lợi trước những biến động chính sách tiềm tàng.

Việc tiếp tục theo dõi chặt chẽ các diễn biến lập pháp và chính sách tại Hoa Kỳ là điều cần thiết đối với tất cả các bên liên quan đến chương trình EB-5.

IMM Group
www.immgroup.com