Đầu tư lấy quyền thường trú châu Âu 2026 có những lựa chọn phù hợp nào cho Nhà đầu tư Việt?Chương trình đầu tư lấy quốc tịch của Malta – hiện là chương trình đầu tư lấy quốc tịch duy nhất còn tồn tại trong Liên minh châu Âu – đang thu hút sự chú ý của giới chuyên môn và nhà đầu tư quốc tế khi trở thành tâm điểm của một vụ kiện pháp lý giữa Chính phủ Malta và Ủy ban châu Âu (EC). Cụ thể, vào tháng 3/2023, Ủy ban châu Âu (EC) đã đệ đơn yêu cầu Malta hủy bỏ chương trình cấp quốc tịch thông qua đầu tư. Theo EC, việc trao quốc tịch châu Âu cho công dân nước ngoài chỉ thông qua một khoản đầu tư tài chính, mà không yêu cầu mối liên kết thực sự với Malta, là hành vi làm suy yếu giá trị cốt lõi của công dân EU.
Tuy nhiên, các diễn biến mới nhất cho thấy Malta đang nắm lợi thế rõ rệt về mặt pháp lý, đồng thời khẳng định tính hợp pháp, bền vững của chương trình.
Quan điểm của chính phủ Malta
Chính phủ Malta phản bác hoàn toàn cáo buộc, khẳng định quyền thiết lập điều kiện nhập quốc tịch là một phần không thể tách rời của chủ quyền quốc gia – được bảo vệ bởi Điều 9 của Hiệp ước EU. Đồng thời, Malta nhấn mạnh rằng chương trình CBI hiện hành:
- Không phải là “mua bán hộ chiếu” một cách tự động;
- Có quy trình xét duyệt nghiêm ngặt với tỷ lệ từ chối hồ sơ lên đến 33%;
- Yêu cầu ứng viên phải thực hiện nghĩa vụ cư trú hợp pháp tại Malta trong thời gian từ 12 đến 36 tháng, tùy mức đầu tư;
- Được thiết kế để đảm bảo sự đóng góp kinh tế bền vững vào quốc gia.
Malta cũng bác bỏ lập luận cho rằng phải có “genuine link” (mối liên hệ thực sự giữa cá nhân và quốc gia cấp quốc tịch) – vì không có bất kỳ quy định pháp lý nào trong Hiệp ước EU bắt buộc điều kiện này khi cấp quốc tịch.
Ý kiến của Tổng Chưởng lý EU: Malta có lợi thế pháp lý
Ngày 4/10/2024, Tổng Chưởng lý Tòa án EU, ông Anthony Collins, đã đưa ra ý kiến pháp lý không ràng buộc, đề nghị Tòa bác đơn kiện của EC. Ông khẳng định rằng:
“Không có căn cứ pháp lý rõ ràng trong các điều khoản của EU để can thiệp vào quyết định cấp quốc tịch của một quốc gia thành viên.”
Ông khẳng định rằng việc cấp quốc tịch là vấn đề của mỗi quốc gia, miễn là quốc gia đó không vi phạm luật quốc tế hoặc luật EU. Malta có quyền quyết định ai được cấp quốc tịch và điều này không thuộc thẩm quyền của EU.
Tổng Chưởng lý cũng lưu ý rằng, nếu các quốc gia từng mong muốn trao cho EU quyền kiểm soát việc công nhận quốc tịch, họ đã có thể làm điều đó qua các hiệp ước – nhưng họ đã không làm. Điều này khẳng định quyền tự quyết của các quốc gia thành viên trong lĩnh vực quốc tịch.
Mặc dù ý kiến của Tổng Luật sư không có tính ràng buộc pháp lý, nhưng thường có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định cuối cùng của Tòa án. Do đó, hiện tại, Malta đang có lợi thế trong vụ kiện này.
Tính hợp pháp và sự ổn định của chương trình quốc tịch Malta
Chương trình đầu tư lấy quốc tịch Malta (CBI – Citizenship by Investment) được triển khai từ năm 2014 theo khung pháp lý do chính phủ nước này ban hành, cho phép nhà đầu tư và gia đình có quốc tịch ngoài khối EU và Thụy Sĩ được nhập tịch Malta và hưởng mọi quyền lợi công dân của nước này và của liên minh châu Âu.
Là thành viên của Liên minh châu Âu, Malta cam kết tuân thủ các nguyên tắc của khối, nhưng đồng thời cũng giữ vững quyền tự chủ trong việc xác lập tiêu chí quốc tịch – một thẩm quyền được bảo vệ bởi các hiệp ước thành lập EU. Chính phủ Malta nhiều lần khẳng định: chương trình quốc tịch không phải là “mua hộ chiếu” đơn thuần mà là một quá trình xét duyệt kỹ lưỡng, với tỷ lệ từ chối hồ sơ lên đến 33%.
Từ những phân tích pháp lý trên, có thể thấy rằng chương trình quốc tịch Malta:
- Được xây dựng trên cơ sở pháp lý vững chắc, phù hợp với luật quốc tế và không vi phạm các quy định của EU;
- Được vận hành minh bạch, với quy trình thẩm định chặt chẽ, không cấp quốc tịch đại trà;
- Đang nhận được sự bảo vệ mạnh mẽ từ hệ thống pháp lý cao nhất của Liên minh châu Âu.
Những điều này góp phần củng cố niềm tin rằng chương trình đầu tư lấy quốc tịch Malta là hợp pháp, an toàn và không thể bị bãi bỏ một cách dễ dàng.
Dự kiến kết quả và tác động sau phán quyết
Nếu Malta thắng kiện:
- Chương trình CBI của Malta tiếp tục hợp pháp;
- Thiết lập một tiền lệ bảo vệ quyền quốc gia trong việc cấp quốc tịch;
- Có thể thúc đẩy các quốc gia như Áo, Bulgaria xem xét triển khai hoặc khôi phục chương trình tương tự.
Nếu EC thắng kiện:
- Malta buộc phải đóng chương trình CBI;
- Các quốc gia EU khác có thể bị yêu cầu điều chỉnh hoặc hủy bỏ các chương trình đầu tư định cư quốc tịch hiện có;
- Liên minh châu Âu có thể mở rộng thẩm quyền lập pháp trong lĩnh vực quốc tịch.
Dù Malta đang có lợi thế rõ rệt trước Ủy ban châu Âu, phán quyết chính thức từ Tòa án Công lý EU vẫn chưa được công bố (dự kiến vào quý II/2025). Trong trường hợp ít khả năng xảy ra, nếu Tòa chấp nhận một phần quan điểm của EC, có thể dẫn đến việc điều chỉnh chính sách trong tương lai.
Theo diễn biến hiện tại cho thấy nguy cơ chương trình bị điều chỉnh hoặc đóng cửa ngay lập tức là không cao. Việc Tổng Chưởng Lý Tòa án đề xuất bác bỏ vụ kiện là một tín hiệu tích cực cho thấy Malta vẫn đang bảo vệ được lập trường của mình trước EU. Tuy nhiên, vẫn không thể khẳng định chắc chắn rằng chương trình sẽ được duy trì mãi mãi, vì các yếu tố chính trị và quy định ở cấp EU có thể thay đổi trong tương lai.
Vì vậy, đây là giai đoạn thuận lợi, nếu nhà đầu tư có mong muốn lấy quốc tịch châu Âu, nên cân nhắc và hành động sớm.. Việc chủ động triển khai hồ sơ trong thời điểm hiện tại sẽ giúp đảm bảo quyền lợi theo các điều kiện chương trình hiện hành, đồng thời tránh các rủi ro pháp lý nếu có bất kỳ thay đổi nào xảy ra trong tương lai.
Nếu quan tâm đến chương trình đầu tư lấy quốc tịch Malta, Quý Nhà Đầu Tư hãy liên hệ với đội ngũ tư vấn chuyên sâu của IMM Group để nhận thông tin chi tiết và tư vấn riêng. Chúng tôi cam kết bảo mật dữ liệu cá nhân và chỉ sử dụng thông tin mà anh chị cung cấp cho mục đích tư vấn hồ sơ gia đình.
IMM Group
